Kijk eerst naar de sleutel
Dezelfde plek betekent in de viool- en bassleutel een andere toon. Begin daarom altijd links bij het sleutelteken.
Akkoorden
Leerpad
Waar wil je beginnen?
Nieuw met akkoorden? Begin bij Majeur. Ken je al iets? Kies een latere stap. Na vijf oefeningen zie je of die stap bij je past.
Start
Welke toetsen heeft een piano?
Een piano heeft witte en zwarte toetsen. Elke toets is één toon.
De witte toetsen heten C, D, E, F, G, A en B. Na B begint het rijtje weer bij C.
CDEFGABC
C♯D♭D♯E♭
F♯G♭G♯A♭A♯B♭
Zo vind je C: zoek twee zwarte toetsen naast elkaar. De witte toets links daarvan is C.
De zwarte toetsen
Een zwarte toets heeft geen eigen letter. Je noemt hem naar een witte toets ernaast.
C → C♯ (cis)♯ heet kruis: een halve toon hoger.
D → D♭ (des)♭ heet mol: een halve toon lager.
C♯ en D♭ zijn dus dezelfde toets. Welke naam je gebruikt, hangt af van het akkoord.
Hoe spreek je ♯ en ♭ uit?
In het Nederlands zet je bij een kruis -is achter de letter: cis, dis, fis, gis, aïs. Bij een mol zet je er -es achter: des, ges, bes. Uitzonderingen: E♭ heet es en A♭ heet as.
In akkoordnamen gebruik je de tekens: F♯m spreek je uit als "fis mineur".
Tussen B en C en tussen E en F zit geen zwarte toets. Ook dat zijn stappen van een halve toon.
1
Wat is een akkoord?
Een akkoord is een groepje tonen die samen klinken. Meestal drie of meer.
Luister eerst:
één toon
drie tonen samen
Waarvoor gebruik je akkoorden?
De melodie is wat je meezingt. Akkoorden klinken eronder. Ze maken de muziek voller.
MelodieE → G → A → G → F → E → D → C
AkkoordenC → F → G → C
De melodie blijft hetzelfde. Hoor je het verschil?
2
De grondtoon geeft de naam
Elk akkoord is gebouwd op één toon: de grondtoon. Die toon staat vooraan in de naam.
C–E–G heet C
F–A–C heet F
In de oefeningen staat de grondtoon al klaar. Jij zoekt de andere tonen.
3
Tellen met halve tonen
Een halve toon is de kleinste stap: naar de toets er direct naast. Soms is dat van wit naar zwart, soms van wit naar wit.
C → C♯ = 1 halve toon
E → F = ook 1 halve toon
Tel elke toets mee, wit én zwart.
4
Majeur en mineur
Luister eerst. Speel beide akkoorden een paar keer. Wat is het verschil?
Kijk nu naar de toetsen. Alleen de middelste toon is anders.
1 · C majeur
4 + 3 halve tonen
4 + 3 halve tonen
2 · C mineur
3 + 4 halve tonen
3 + 4 halve tonen
Majeur: vanaf de grondtoon 4 halve tonen, dan 3. Mineur: eerst 3, dan 4.
Even checken: welke toon maakt het verschil tussen majeur en mineur?
Waarom heet de middelste toon de terts?
Tel de letters vanaf de grondtoon: C is 1, D is 2, E is 3. De derde heet de terts, de vijfde (G) de kwint.
Bij majeur is de terts groot (4 halve tonen). Bij mineur is hij klein (3 halve tonen). E♭ blijft een terts, want het is nog steeds een E, alleen lager.
5
Omkeringen
Je mag de tonen van een akkoord in een andere volgorde zetten. Ligt er een andere akkoordtoon onderaan, dan heet dat een omkering (of inversie).
De onderste toon verandert. C, E en G blijven. Het blijft dus C majeur.
Even checken: E–G–C heeft dezelfde tonen als C–E–G. Wat verandert er?
Waarom zou je een omkering spelen?
Welke omkering het is, hangt alleen af van de onderste toon. De volgorde van de tonen erboven maakt niet uit.
Pianisten gebruiken omkeringen om minder te springen: van C naar F kun je C–E–G spelen en dan C–F–A. Je hand blijft bijna op dezelfde plek.
6
Sus2 en sus4
Bij een sus-akkoord ontbreekt de terts. Daardoor is het akkoord niet gewoon majeur of mineur.
sus2: vervang de terts door de tweede toon. sus4: vervang hem door de vierde toon. De grondtoon en kwint blijven staan.
Wat gebeurt er met de terts in een sus-akkoord?
7
Verminderd en overmatig
Hier verandert de kwint. Een verminderd akkoord bouw je vanuit mineur; een overmatig akkoord vanuit majeur.
dim: mineur met de kwint één halve toon lager. aug: majeur met de kwint één halve toon hoger.
Je maakt C mineur verminderd. Welke toon verandert?
8
Septiemakkoorden: 7, maj7 en m7
Met een vierde toon klinkt een akkoord rijker. In deze stap leer je 7, maj7 en m7.
Cm7 combineert een mineurdrieklank met een kleine septiem: .
Even checken: welke vierde toon hoort bij C7?
Waarom heet dit een septiem?
Tel de letters vanaf C: C, D, E, F, G, A, B. De zevende letter heet de septiem. Bij C7 is die klein (B♭, 10 halve tonen boven C). Bij Cmaj7 is die groot (B, 11 halve tonen).
9
6- en verminderde septiemakkoorden
Nu komen vier akkoordsoorten samen die voortbouwen op majeur, mineur, septiemen en verminderd.
C6majeur + grote sext
Cm6mineur + grote sext
Cm7♭5m7 + verlaagde kwint · halfverminderd
Cdim7dim + verminderde septiem
Bij bijzondere spellingen kan dezelfde pianotoets een andere theoretische naam krijgen. In Cdim7 heet de laatste toon ; op de piano is dat dezelfde toets als A.
10
None-akkoorden
Een none is de negende toon geteld vanaf de grondtoon. Je kunt hem zien als de tweede toon, maar dan een octaaf hoger gedacht.
De basis blijft dus herkenbaar: 9 bouwt voort op 7, maj9 op maj7 en m9 op m7.
Taal
Akkoordnamen lezen
Een akkoordnaam lees je van links naar rechts. Tik op een onderdeel:
Tik op een onderdeel van de akkoordnaam.
Probeer het zelf: Dm7
Tik eerst op een deel van de naam, daarna op wat het betekent.
Dm7
Tik eerst op D, m of 7.
Verdieping
Hoe klinken akkoorden?
Vergelijk steeds twee knoppen. Welke woorden passen bij het verschil? Er is geen goed of fout antwoord.
Klinkt mineur altijd verdrietig?
Nee. Veel luisteraars ervaren wel verschillen in spanning en rust tussen akkoordsoorten. Maar woorden als "vrolijk" of "somber" zijn geen vaste betekenis. Hoe hoog of laag je speelt, wat ervoor en erna komt en welke muziek je gewend bent, spelen allemaal mee.
Bronnen voor deze uitleg
Open Music Theory · Triads Open Music Theory · Chord Symbols Open Music Theory · Inversion musictheory.net · Lessons Lahdelma & Eerola · Single-chord perception Systematic review & meta-analysis · Major/minor perception Athanasopoulos et al. · Culture and emotional meaning of harmonyKies je start
Hoe wil je beginnen?
Nieuw met akkoorden? Volg eerst de korte basisroute. Anders kun je zelf kiezen waar je begint.
Korte sessie · 5 oefeningen
C
Akkoord bouwen
De grondtoon is al gegeven. Tik de overige akkoordtonen aan.
Nog geen noten gekozen
Het klavier past zich aan het akkoord aan
LeerdoelMajeurakkoorden bouwen
Je leert vanuit een grondtoon zelf de juiste akkoordtonen vinden.
Waar past dit in het leerpad?
0zelfstandig goed
0reeks
1 / 5vraag
Sessie afgerond