Kijk eerst naar de sleutel
Het grote teken links op de balk heet de sleutel. Je begint met de vioolsleutel. Later komt de bassleutel; daarin betekent dezelfde plek een andere noot.
Akkoorden
Start
Welke toetsen heeft een piano?
Een piano heeft witte en zwarte toetsen. Elke toets geeft één toon.
De witte toetsen heten C, D, E, F, G, A en B. Na B begint het rijtje weer bij C.
Zo vind je C: zoek twee zwarte toetsen naast elkaar. De witte toets links daarvan is C.
De zwarte toetsen
Een zwarte toets heeft geen eigen letter. In de oefeningen tel je de zwarte toetsen gewoon mee.
Tussen B en C en tussen E en F zit geen zwarte toets. Daar liggen twee witte toetsen direct naast elkaar.
Namen van de zwarte toetsen (nodig vanaf stap 2)
Voor stap 1 heb je dit nog niet nodig. Een zwarte toets krijgt de naam van een witte toets ernaast.
C → C♯ (cis)♯ heet kruis: één toets naar rechts, een halve toon hoger.
D → D♭ (des)♭ heet mol: één toets naar links, een halve toon lager.
C♯ en D♭ zijn dus dezelfde toets. Welke naam je gebruikt, hangt af van het akkoord.
Hoe spreek je ♯ en ♭ uit?
In het Nederlands zet je bij een kruis -is achter de letter: cis, dis, fis, gis, ais. Bij een mol zet je er -es achter: des, ges, bes. Uitzonderingen: E♭ heet es en A♭ heet as.
In akkoordnamen gebruik je de tekens: F♯m spreek je uit als "fis mineur".
1
Wat is een akkoord?
Een akkoord is een groepje tonen dat samen klinkt. Meestal drie of meer.
Luister eerst:
één toon
drie tonen samen
Waarvoor gebruik je akkoorden?
De melodie is wat je meezingt. Akkoorden klinken eronder. Ze maken de muziek voller.
MelodieE → G → A → G → F → E → D → C
AkkoordenC → F → G → C
De melodie blijft hetzelfde. Hoor je het verschil?
2
De grondtoon geeft de naam
Je bouwt een akkoord op één toon: de grondtoon. Het akkoord is naar die toon genoemd.
C–E–G heet C
F–A–C heet F
In de oefeningen is de grondtoon al gekozen. Jij zoekt de andere twee tonen.
3
Tellen met halve tonen
Een halve toon is de kleinste stap: naar de toets er direct naast. Soms ligt er een zwarte toets tussen, soms niet (E–F en B–C).
C → C♯ = 1 halve toon
E → F = ook 1 halve toon
Tel elke toets mee, wit én zwart. In de oefeningen tel je meestal de toetsen die je overslaat: 4 halve tonen omhoog betekent 3 toetsen ertussen.
4
Majeur en mineur
Luister eerst. Speel beide akkoorden een paar keer. Wat is het verschil?
Kijk nu naar de toetsen. Alleen de middelste toon is anders.
1 · C majeur
3 overslaan, dan 2
3 overslaan, dan 2
2 · C mineur
2 overslaan, dan 3
2 overslaan, dan 3
Majeur: sla vanaf de grondtoon 3 toetsen over, en dan nog 2. Mineur: 2, en dan nog 3.
Even checken: welke toon maakt het verschil tussen majeur en mineur?
Waarom heet de middelste toon de terts?
Tel de letters vanaf de grondtoon: C is 1, D is 2, E is 3. De derde heet de terts, de vijfde (G) de kwint.
Bij majeur is de terts groot (3 toetsen ertussen). Bij mineur is hij klein (2 toetsen ertussen). E♭ blijft een terts, want het is nog steeds een E, alleen lager.
5
Omkeringen
Je mag de tonen van een akkoord in een andere volgorde zetten. Ligt er een andere akkoordtoon onderaan, dan heet dat een omkering (of inversie).
De onderste toon verandert. C, E en G blijven. Het blijft dus C majeur.
Even checken: E–G–C heeft dezelfde tonen als C–E–G. Wat verandert er?
Waarom zou je een omkering spelen?
Welke omkering het is, hangt alleen af van de onderste toon: C–E–G is de grondligging, E–G–C de eerste omkering, G–C–E de tweede omkering. De volgorde van de tonen erboven maakt niet uit.
Pianisten gebruiken omkeringen om minder te springen: van C naar F kun je C–E–G spelen en dan C–F–A. Je hand blijft bijna op dezelfde plek.
6
Sus2 en sus4
Bij een sus-akkoord is de terts vervangen door een andere toon. Daardoor is het akkoord majeur noch mineur.
sus2: vervang de terts door de grote secunde (C–D–G). sus4: vervang hem door de reine kwart (C–F–G). De grondtoon en kwint blijven staan.
Wat gebeurt er met de terts in een sus-akkoord?
7
Verminderd en overmatig
Hier verandert de kwint. Een verminderd akkoord bouw je vanuit mineur, een overmatig akkoord vanuit majeur.
dim: mineur met de kwint één halve toon lager. aug: majeur met de kwint één halve toon hoger.
Je maakt C mineur verminderd. Welke toon verandert?
8
Septiemakkoorden: 7, maj7 en m7
Een septiemakkoord is een drieklank met een vierde toon erbij: de septiem. Hier bouw je 7, maj7 en m7.
Cm7 is een mineurdrieklank met een kleine septiem: .
Even checken: welke vierde toon hoort bij C7?
Waarom heet dit een septiem?
Tel de letters vanaf C: C, D, E, F, G, A, B. De zevende letter heet de septiem. Bij C7 is die klein (B♭, 10 halve tonen boven C). Bij Cmaj7 is die groot (B, 11 halve tonen).
9
6-akkoorden en (half)verminderde septiemakkoorden
Vier nieuwe akkoordsoorten. Ze bouwen voort op wat je al kent: majeur, mineur, septiemen en verminderd.
C6majeur + grote sext
Cm6mineur + grote sext
Cm7♭5m7 + verlaagde kwint · halfverminderd
Cdim7dim + verminderde septiem
In Cdim7 heet de septiem (beses). Op de piano is dat dezelfde toets als A. De naam blijft een B, want een septiem ligt zeven letters boven de grondtoon.
10
None-akkoorden
Een none is de negende letter, geteld vanaf de grondtoon. Het is dezelfde letter als de secunde (de 2), een octaaf hoger.
De basis blijft dus herkenbaar: 9 bouwt voort op 7, maj9 op maj7 en m9 op m7.
Namen en notatie
Akkoordnamen lezen
Een akkoordnaam lees je van links naar rechts. Tik op een onderdeel:
Tik op een onderdeel van de akkoordnaam.
Probeer het zelf: Dm7
Tik eerst op een deel van de naam, daarna op wat het betekent.
Dm7
Tik eerst op D, m of 7.
Verdieping
Hoe klinken akkoorden?
Vergelijk steeds twee knoppen. Welke woorden passen bij het verschil? Er is geen goed of fout antwoord.
Klinkt mineur altijd verdrietig?
Niet altijd. Westerse luisteraars koppelen mineur vaak aan verdriet en majeur aan vrolijkheid. Die koppeling ligt niet vast: tempo, hoe hoog of laag je speelt, wat ervoor en erna komt en welke muziek je gewend bent, spelen allemaal mee.
Bronnen voor deze uitleg
Open Music Theory · Triads Open Music Theory · Chord Symbols Open Music Theory · Inversion musictheory.net · Lessons Lahdelma & Eerola · Single-chord perception Systematic review & meta-analysis · Major/minor perception Athanasopoulos et al. · Culture and emotional meaning of harmonyKorte sessie · 5 oefeningen
C
Akkoord bouwen
De grondtoon is al gegeven. Tik de overige akkoordtonen aan.
Nog geen noten gekozen
Het klavier past zich aan het akkoord aan
LeerdoelMajeurakkoorden bouwen
Vanaf de grondtoon zoek je zelf de juiste akkoordtonen.
Bekijk het hele leerpad
0zelfstandig goed
0reeks
1 / 5vraag
Ronde klaar