De notenbalk
Vijf lijnen vormen een ladder. Een noot kan op een lijn of in een tussenruimte staan. Eén stap hoger betekent de volgende witte toets.
Akkoorden
Startniveau
Kies waar je wilt oefenen
Je kunt later altijd terug naar een eenvoudiger of moeilijker niveau.
Eerst even dit
Welke toetsen heeft een piano?
Een piano heeft witte en zwarte toetsen. Iedere toets speelt één toon. De witte toetsen hebben de namen A, B, C, D, E, F en G. Daarna begint dezelfde reeks opnieuw.
CDEFGABC
C♯D♭D♯E♭
F♯G♭G♯A♭A♯B♭
C terugvinden: zoek een groepje van twee zwarte toetsen. De witte toets direct links daarvan is C.
En de zwarte toetsen?
Een zwarte toets ligt een halve toon boven de witte toets links ervan en een halve toon onder de witte toets rechts ervan. Daarom kan dezelfde zwarte toets meestal twee namen hebben.
C → C♯♯ heet een kruis: C wordt een halve toon verhoogd.
D → D♭♭ heet een mol: D wordt een halve toon verlaagd.
Dus C♯ en D♭ zijn op de piano dezelfde toets, maar de naam hangt af van de muzikale context. Later in de trainer kom je beide schrijfwijzen tegen.
Niet tussen alle witte toetsen zit een zwarte toets: tussen B–C en E–F niet. Ook dat zijn stappen van één halve toon.
1 · Eerst het idee
Wat is een akkoord?
Een akkoord is een combinatie van tonen die samen als één harmonisch geheel werkt. Op de piano kunnen ze tegelijk klinken, maar ook na elkaar, zoals bij een arpeggio.
één toon
drie tonen samen
Waarom gebruiken we akkoorden?
Akkoorden geven muziek harmonie: de muzikale omgeving onder of rond een melodie. Ze kunnen rust geven, spanning opbouwen en oplossen en delen van een lied samenhang geven.
MelodieE → G → A → G → F → E → D → C
AkkoordenC → F → G → C
De melodie blijft gelijk. Met akkoorden eronder hoor je de harmonische context.
2 · De naam begint bij de grondtoon
Waarom heet C–E–G een C-akkoord?
De grondtoon is de toon waarop het akkoord is gebouwd. Die staat vooraan in de akkoordnaam.
C–E–G · C is grondtoon
F–A–C · F is grondtoon
3 · Eén stap op de piano
Wat is een halve toon?
Een halve toon is de kleinste stap tussen twee naast elkaar liggende pianotoetsen. Soms ga je van wit naar zwart, maar soms ook van wit naar wit.
C → C♯/D♭ = 1 halve toon
E → F = óók 1 halve toon
Majeur en mineur
De afstanden tussen de drie tonen bepalen het soort drieklank.
Alleen de middelste toon verandert hier: E wordt E♭. Luister naar het verschil.
Even checken: welke toon bepaalt hier vooral majeur of mineur?
4 · Klankkleur en spanning
Waarom klinkt het ene akkoord anders dan het andere?
De tonen in een akkoord bepalen niet alleen de naam, maar ook de klankkleur en ervaren spanning. Sommige verschillen worden door veel luisteraars vergelijkbaar ervaren, maar woorden als “vrolijk”, “donker” of “dromerig” zijn geen vaste betekenis van een akkoord. Muzikale context, ligging, register en culturele vertrouwdheid spelen mee.
Luistertip: vergelijk steeds twee knoppen. Probeer eerst zelf woorden te geven aan het verschil en kijk daarna naar de muzikale bouw. Er is geen goed of fout sfeerwoord.
Onderzoek naar losse akkoorden vindt duidelijke verschillen in onder meer ervaren spanning en consonantie tussen akkoordtypen. Tegelijk veranderen beoordelingen door ligging/register en muzikale of culturele context.
5 · De naam is een bouwinstructie
Hoe lees je F♯m7♭5?
Tik op een onderdeel van de akkoordnaam.
♯ verhoogt een toon een halve toon; ♭ verlaagt een toon een halve toon. Cijfers verwijzen naar tonen/afstanden vanaf de grondtoon, niet naar pianotoetsnummers.
6 · Een belangrijke afspraak
C7 en Cmaj7 zijn niet hetzelfde
Een losse 7 en maj7 geven verschillende septiemen aan. Kijk vooral naar de laatste gemarkeerde toets.
Even checken: welke septiem hoort bij C7?
7 · De volgorde kan veranderen
Drie liggingen, hetzelfde akkoord
Dezelfde akkoordtonen kunnen in een andere volgorde staan. Als een andere akkoordtoon onderaan ligt, noemen we dat een inversie.
De onderste toon verandert, maar C, E en G blijven de ingrediënten. Daarom blijft het C-majeur.
Even checken: E–G–C bevat dezelfde tonen als C–E–G. Wat verandert er?
Even proberen
Kun je Dm7 al lezen?
Tik de onderdelen in de juiste betekenis aan.
Dm7
Tik eerst op D, m of 7 en daarna op de betekenis.
Bronnen voor deze uitleg
Open Music Theory · Triads
Open Music Theory · Chord Symbols
Open Music Theory · Inversion
musictheory.net · Lessons
Lahdelma & Eerola · Single-chord perception: consonance, tension and preference
Systematic review & meta-analysis · Major/minor perception
Athanasopoulos et al. · Culture and emotional meaning of harmony
Kies je start
Hoe wil je beginnen?
Nieuw met akkoorden? Volg eerst de korte basisroute. Anders kun je zelf kiezen waar je begint.
Korte sessie · 5 akkoorden
C
Akkoord bouwen
De grondtoon is al gegeven. Tik de overige akkoordtonen aan.
Nog geen noten gekozen
Het klavier past zich aan het akkoord aan
0zonder hulp/fout
0reeks
1 / 5vraag
Sessie afgerond